Nanjangud-KGudi-Bandipur

Nanjangud (Kannada ನಂಜನಗೂಡು) is a town in Mysore district in the Indian state of Karnataka. It is a temple town and is on the banks of the river Kapila (Kabini), and lies at a distance of 23 km from the city of Mysore. Nanjangud is also called as "Dakshina Kashi" (southern Kashi).

The main temple at Nanjangud is dedicated to the Hindu God Shiva, also called Nanjundeshwara, "The God who drank poison". In Hindu mythology, the Gods and demons churned the ocean in search of the ambrosia. During this churning, poison emanated first, followed by ambrosia. To prevent the poison from spreading across the universe and to destroy it, Shiva came to the rescue and drank it up. His wife Parvati then held his throat tightly to prevent the poison from spreading to the rest of his body and killing him. Narada held his mouth so that he did not vomit it out. The poison remained in his throat, making it blue in colour. For this reason, Shiva is also called Neelakantha, or "the blue-thorated one". Nanjanagud literally means "the place where Nanjundeshwara resides."

Nanjundeshwara Temple

The town is famous because of the huge temple dedicated to Lord Nanjundeswara also referred to as Srikanteswara. It is believed that sage Gauthama stayed here for some time and installed a Lingam, the idol form of Shiva. Nanjangud is also known as Dakshina Kashi or Varanasi of the South.

The temple was originally built by the Ganga rulers in the 9th century during their occupation of this region. The residing deity of the temple was later called Hakim Nanjunda; as given by the Tippu Sultan as it is said a favorite elephant of his was cured after prayer was offered to the deity. The same story is attributed to Hyder too ( as per Mysore Gazetteer)! It is said and inscribed in the temple history that his favourite and beloved elephant was bestowed with eyesight by the Lord, after Tippu Sultan's vow with the local deity. The Sultan then had a Lingam made of jade along with an emerald necklace and donated it to the temple. The Vaidya Nanjundeswara, even today is said to be a healer for his believers, and one can see even today worshippers doing Urulu seve, a ritualistic practice after taking bath in the Kapila river.

Twice every year thousands of worshippers gather for the famous Chariot Festival locally known as the Dodda Jathre and the Chikka Jathre. Idols of Lord Srikanteshwara, Goddess Parvathi, Lord Ganapathi, Lord Subramanya and Lord Chandikeshwara are kept in five separate chariots and a traditional puja is performed to the idols early in the morning on the Jathre day. After the puja chariots are flagged off. Thousands of devotees pull the Chariots carved out of wood, across the streets of the old town. The town remains immersed in festivities on the Jathre days.

The very famous Sree Srikanteshwara Suprabhata Stotram was composed by Veda Brahma. Turuvekere Subrahmanya Vishweshwara Dikshith also known as Sri. T. S. Vishweshwara Dikshith. Veda. Brahma. T. S. Vishweshwara Dikshith was born in Turuvekere, a small town in Tumkur district and was the Sanskrit professor in Maharaja Sanskrit College in the Royal Kingdom of Mysore and resided at Mysore. He was also the Aasthana Vidwan of Alankaara Shasthra of King Jayachamaraja Wodeyar Bahadur. Sri. T. S. Vishweshwara Dikshith was a learned Sanskrit scholar in several Vedas (Yajur Veda in particular) and specialised in Ghana Krama - which is the essence of the Vedas. He also composed the Sree Sharada Suprabhata and Sree Chandramoulishwara Suprabhata of Sri Sharada temple, Shringeri and Sri Chandramoulishwara temple in V. V. Mohalla, Mysore respectively. He was a Ghana Pati and had mastered several Shastras such as Alankara Shastra, Jyothishya Shastra (Astrology), Tarka, and Vyakarana (Literature) to name a few. He received several awards and accolodates from the Maharaja of Mysore, and their holiness the pointiffs' of Sringeri Sharada Peetham and Kanchi Kamakoti Peetam respectively for his contributions made to Sanskrit Literature.

Getting There

 By Road

From the state capital Bangalore, one can take the State Highway 17 which goes to Mysore and then onwards to Nanjangud. The total distance from Bangalore to Nanjangud is around 163 km. Another route is about 30 km from Mysore, which takes 30 minutes by road.

 By Rail

Nanjangud has a railway station with broad gauge line (the standard gauge followed by Indian Railways) which runs from Mysore to Nanjangud. Mysore being an important location is well connected by rail to major cities in India and hence passengers can stop over at Mysore and take another train to reach Nanjangud. There is also a proposal to connect the railway line at Chamarajanagar to the railway line at Mettupalayam in Tamil Nadu which will provide connectivity between Nanjangud and other cities in south India.

The gauge conversion of the railway track from Mysore to Chamarajanagar has been completed.

 By air

The nearest airport is the one at Bangalore. Alternatively one can use the airports at Coimbatore or Calicut for reaching Nanjangud. However, the airport at Mysore is being upgraded which can then be used to reach Nanjangud

HARANGI -DUBARE-BYLEKUPPE

HARANGI -DUBARE-BYLEKUPPE TOUR-2010

Harangi Reservoir is located near Hudgur village, Somwarpet taluk in Kodagu district in the Indian state of Karnataka . The reservoir is formed by a masonry dam built across Harangi River, a tributary of Kaveri River. The dam is located about 6 km away from the heart of Kushalnagar town.

Bylakuppe is the location of "Lugsum Samdupling" (established in 1961) and "Dickyi Larsoe" (established in 1969), two adjacent Tibetan refugee settlements, as well as a number of Tibetan Buddhist monasteries. The area is located in the west of the Mysore district in the Indian state of Karnataka. The nearest town is Kushalnagar in Kodagu, Karntaka.

ಭಾಂದವಾ ಘರ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವನ

ಭಾಂದವಾ ಘರ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವನ

ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ವಿಂಧ್ಯಾ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಂದವಾ ಘರ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವನ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.ವನದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 105 ಚದುರ ಕಿ.ಮಿ.ಗಳಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 400 ಚದುರ ಕಿ.ಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶ,ಅರಣ್ಯ ಹಾಗೂ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಿಂದ ಆವ್ರತಗೊಂಡಿದೆ ವನವು ಬಂಗಾಳದ ರಾಜ ಹುಲಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಭಾಂದವಾ ಘರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚೆಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ.
ಭಾಂದವಾ ಘರ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವನ ರೇವಾ ಮಹಾರಾಜರು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಮೀಸಲಾಗಿಟ್ಟುದೆಂದು ಹಾಗೂ ಈಗ ಬಿಳಿ ಹುಲಿಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಧಾಮವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.ಪ್ರಪಂಚದ ಮೃಗಾಲಯಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾದ ಬಿಳಿ ಹುಲಿಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿದ್ದು ರೇವಾನಲ್ಲಿ. ರೇವಾ ಕಣಿವೆಯು ಗುಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಿಂದ ಪೂರ್ವ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಆವೃತಗೊಂಡಿದೆ.ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವನ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ವನವೆಂದು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯದ ಚದುರಡಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಬಿಳಿ ಹುಲಿಗಳ ಆರಣ್ಯವೆಂದು ಹೆಸರುಗಳಿಸಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವನದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 448 ಚದುರ ಕಿ.ಮಿಗಳಾಗಿವೆ, ವನದ ಮಧ್ಯೆ ಸಮುದ್ರ ದಡಕಿಂತ 811ಮಿ ಗಳ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಭಾಂದವಾ ಘರ್‌ ಬೆಟ್ಟವಿದ್ದು ಸುತ್ತಲು ಕಣಿವೆಗಳಿಂದ ಆವೃತಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಕಣಿವೆಗಳು ಜೋಲಾಡುವ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಿಂದ ಕೊನೆಗೊಂಡು ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ “ಬೊಹೆರಾ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಭಾಂದವಾ ಘರ್‌ 1968 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಅನೇಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ವನದ ಹೆಸರು ಉಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವನ ವಿಧ- ವಿಧದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮನೆಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕಾಡು ಕೋಣ, ಆಲಸ್ಯ ಕರಡಿ, ಚಿರತೆ, ಮುಳ್ಳು ಹಂದಿ, ಕಾಡು ಹಂದಿ ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆಗಳಲ್ಲದೆ ಹುಲಿಗಳಿಗೂ ಮನೆಯಾಗಿದೆ.

ಭೇಟಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಮಯ :-
ಈ ವನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮೂರು ಉತ್ತಮ ಕಾಲಗಳಿವೆ –ತಂಪು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ), ಶಾಖ (ಮಾರ್ಚಿನಿಂದ ಜೂನ್ ಮಧ್ಯದ ವರೆಗೆ) ಮತ್ತು ತೇವ(ಜೂನ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ).ಜೂನ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್‌ ವರೆಗೆ ಇರುವ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 1123 ಮಿ.ಮಿ ಮಳೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ.ಹವಾಮಾನವು 42ºc ನಷ್ಟು ಮೇ ಮತ್ತು ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ 4ºc ನಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ.ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಣ್ಣಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೇಸಿಗೆ ಉಡುಪು ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇಗೆ ಹಿತವೆನಿಸುತ್ತದೆ.ತಂಪು ಕನ್ನಡಕ ಮತ್ತು ತಂಪು ಟೊಪ್ಪಿ ಧರಿಸುವುದು ಹಿತವೆನಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನವಂಬರ್‌ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ ವರೆಗೆ ಮುಂಜಾನೆ ಚಳಿಯಿದ್ದು ಸಂಜೆ ಹಿಮ ಬೀಳುವುದರಿಂದ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಉಡುಪು ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನವೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಜೂನ್ ಇಲ್ಲಿನ ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಲು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ. ಈ ವನವು ಜುಲೈ 1 ರಿಂದ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್‌ 30 ರವರೆಗೆ ಮುಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ.

ಭಾಂದವಾ ಘರ್‌ ನಲ್ಲಿರುವ ಅರಣ್ಯ ಜೀವಿಗಳು:-
22 ವಿವಿಧ ತರಹ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಮತ್ತು 250 ವಿವಿಧ ತರಹ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಈ ವನದಲ್ಲಿವೆ. ರೀಸಸ್ಸ್ ಮಂಗಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಪುರಾತನ ಪಂಗಡವೆಂದು ಹೆಸರುಗಳಿಸಿದೆ. ಏಷಿಯ ನರಿ, ಬಂಗಾಳದ ಗುಳ್ಳೆ ನರಿ, ಆಲಸ್ಯ ಕರಡಿ, ಕಂದು ಮುಂಗುಸಿ, ಹೈನ, ಕಾಡು ಬೆಕ್ಕು, ಚಿರತೆ ಮತ್ತು ಹುಲಿಗಳು. ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಕಾಡು ಹಂದಿ, ಜಿಂಕೆ, ಸಂಬಾರ, ಚೌಸಿಂದ, ನಿಲಗೈ, ಚಿಂಕಾರ ಮತ್ತು ಗೌರ್ರ್‌‍ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಾಗ ಕಾಣುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಅಳಿಲು ಮತ್ತು ಹೆಗ್ಗಣಗಳು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.ಈ ವನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ದಾರಿಗಳಿವೆ –ಮೋಟರ್‌ ವಾಹನ ಅಥವಾ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ . ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇವೆರಡಕ್ಕು ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ,ಆದರೂ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ನಡೆದು ಗಲಾಟೆ ಮಾಡದಿರುವುದು ಉತ್ತಮ. ಜೀಪಿನ ಸಫಾರಿ ಮುಂಜಾನೆಯಿಂದ ಬೆಳ್ಳಿಗೆ ಹತ್ತರವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಕತ್ತಲಾಗುವವರೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತವೆ.ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಸದಾ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಉತ್ತಮವೆಂದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತಾನೆ.ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಪ್ರತಿ ಮುಂಜಾನೆಯೂ ಆನೆಗಳನ್ನು ಹುಲಿಗಳ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹುಲಿ ಕಂಡರೆ , ಆನೆಯು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಹುಲಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ನಿಮ್ಮ ವಾಸಸ್ಥಳದಿಂದ ಅಥವಾ ಮೋಟರ್‌ ವಾಹನದಿಂದ ತೋರಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

Bandhavgarh National Park

IUCN Category II (National Park)

Location Madhya Pradesh, India

Nearest city Umaria

Area 437 km²

Established 1968

Governing body Madhya Pradesh Forest Department

Bandhavgarh National Park (Devanagari: बांधवगढ राष्ट्रीय उद्दान) is one of the popular national parks in India located in the Umaria district of Madhya Pradesh. Bandhavgarh was declared a national park in 1968 with an area of 105 km². The buffer is spread over the forest divisions of Umaria and Katni and totals 437 km². The park derives its name from the most prominent hillock of the area, which is said to be given by Hindu Lord Rama to his brother Lakshmana to keep a watch on Lanka (Ceylon). Hence the name Bandhavgarh (Sanskrit: Brother's Fort).

This park has a large biodiversity. The density of the tiger population at Bandhavgarh is one of the highest known in India. The park has a large breeding population of Leopards, and various species of deer. Maharaja Sachin Singh Baghel of Rewa captured a white tiger in this region in 1951. This white tiger, Mohan, is now stuffed and on display in the palace of the Maharajas of Rewa.

The Famous Tigers of Bandhavgarh

Bandhavgarh has the highest density of Bengal tigers known in the world, and is home to some famous named individual tigers. Charger, an animal so named because of his habit of charging at elephants and tourists (whom he nonetheless did not harm), was the first healthy male known to be living in Bandhavgarh since the 1990s. A female known as Sita, who once appeared on the cover of National Geographic and is considered the most photographed tiger in the world,[citation needed] was also to be found in Bandhavgarh for many years. Most of the tigers of Bandhavgarh today are descendants of Sita and Charger.

Another female, known as Mohini, became prominent following Sita's death. She gave birth to three cubs: B1; B2; and B3, from whom she was separated in 2003 following a vehicle accident and an incident in which tourists separated her from the cubs. She later died of her wounds from the vehicle accident.

Charger died in 2002. Between 2003 and 2006 his family met with a series of unfortunate ends. B1 was electrocuted and B3 was killed by poachers. Sita was killed by poachers. Mohini died of serious wounds to her body. The fully grown B2 survived as the dominant male in the forest between 2004 and 2007, mating with a female in the Siddhubaba region of Bandhavgarh and fathering three cubs. One of them was a male. This new male was first sighted in 2008 and is now Bandhavgarh's dominant male; however, one of his daughters has been known to mate with another male tiger who is likely to challenge B2's son for the crown.

Places to See in Bandhavgarh National Park

1.Sidhababa - The Holy Meadow : The marshy is the abode of Sidhababa

2. Chakradhara - The Sprawling Meadow : Surrounded by the hillocks, this marshy meadow is rich in both flora and fauna.

3. Gopalpur - A Place for Bird Watching : Approach with a slow drive may give you moments of memorable sighting of wild fauna.

4. Shesh Shaiya - Origin of River Charanganga : This statue of lord Vishnu reclining on the seven hooded scrpent is the classic example of the architechtural treasure of the past.

5. Bari Gufa - Ancient Monument of Past : This is the biggest man made cave of the reserve dating back to tenth century.

6. Ketkiha - Pendanus Point : This wet patch of aromatic plant " Pendanus " ( Kewra ) in the shadow of lofty jammu and arjun trees is the real treasure of floristic wealth of the Rreserve.

7. Bhitari Bah - Tranquility in Wilderness : Blissful drive along the meadow will induce thrills of jungle and feeling of lingering relaxation.Look for the important medicinal .

8. Three Cave Point - The Archaeological Remains of past : These caves visible from ganesh hillock road are the mute testimony of rich historical past.

9. Rajbahera - The Bandhaini Hillock View : This marshy meadow is the origin of river Dammer.Look for the storks, vultures and herds of chital, samber and wild pigs.View of Bandhaini Hillock is an additional attraction.

10. Climber's Point - Nature's Beauty : Woody climbers of butea superba and Bauhinia wahlii amidst the giant sal trees offer spectacular view for the tourist.

11. Sehra - The Fort View : This is the biggest meadow of the Reserve.Look for the breeding pair of saras crane in the month of june.It harbours the insectivorous plant drosera.

12. Mahaman Pond - Place to Quench the Thirst : This water hole surrounded by bamboo clumps is an ideal place to watch variety of hervivores and carnivores.

Bandhavgarh Fort : The oldest fort in India, considered to be more than 2500 years. One-hour trek upto the fort is worth the effort. The charm of this trek lies in discovering these monuments in the jungle, unspoiled and unexplored. Some of the statues lie off the main path and so it is best to take a guide. Apart from the avatars, well worth seeing are three small temples of around the 12th century. These temples are deserted but the fort is still used as a place of worship. Kabir Das, the celebrated 16th century saint, once lived and preached here. The natural ramparts of the fort give breathtaking view of the surrounding countryside. Vultures wheel around the precipice which also attracts blue rock thrushes and crag martins.The fort still belongs to the Maharaja of Rewa and permission is required to visit it. However permission is available locally and no trip to Bandhavgarh is complete without making an effort to climb up the fort. The staff of the resort carries your lunch while you are busy negotiating the trek upto the fort. Supplement charged

Major Flora




Sal, Saja, Dhauda, Tendu, Arjun, Aonla, Pals, Salai, Bhirra, Khamer, Dhaman, Mango, Jamun, Bamboo, etc.

Major Fauna

Main Species
Mammals:



Spotted deer or Chital, Sambar, Barking deer or Muntjac, Chausinga or Four-horned antilope, Nilgai or Blue bull, Indian Gazel or chinkara and Tiger, Leopard, wild dog or Dhole, Wolf, Scavangers consists of Hyena, jackal, Wild boar, Sloth bear, Common Langur, Rhesus monkey etc.

Bird:



242 species of birds have been identified in the Reserve. Commonly seen are Peafowl, Red Jungle fowl, Grey Hornbill, Common Teals, Red Wattled Lapwing, Crested Serpent Eagle, White Breasted Kingfisher, Lesser Adjutant Stork, etc.

Reptile: Cobras, Kraits, Vipers and Python

Fauna listed in the Schedules of WPA, 1972

Tiger (Panthera tigris), Leopard (Panthera pardus), Jungle Cat (Felis chaus), Wolf (Canis lupus), Jackal (Canis aureus), Indian Fox (Vulpes bengalensis), Wild Dog (Cuon alpinus), Sloth Bear (Melursus ursinus), Ratel (Mellivora capensis), Hyaena (Hyaena hyaena), Chinkara (Gazella gazella) and Chowsingha (Tetraceros quadicornis). Amongst birds are Malabar Pied Hornbill and amongst reptiles Indian Varanus (Varanus bengalensis and Python (Python morulus).

Field Director

Bandhavgarh Tiger Reserve,

Umaria,

Shahdol,

Madhya Pradesh

Phone :07653-222214(O) Telefax :07653-222357(R)

Fax : 223083  222214, 222648-Pvt.

E-Mail :fdbtr@rediffmail.com

HESARAGHATTA-APRIL2010

HESARAGHATTA - APRIL 2010

I along with my fellow photographer Mr. Vishwanath visited the Hesaraghatta Lake, Outskirts of Bangalore on 14th April 2010, we captured birds like Common Kestrel, Eurasian Marsh Harrier, Green Bea Eater,Drongo, Bulbul etc

Hesaraghatta Lake

Hesaraghatta Lake (Kannada: ಹೆಸರಘಟ್ಟ ಕೆರೆ) is a manmade reservoir located 18 km to the northeast of Bangalore in Karnataka state, India. It is a fresh water lake created in the year 1894 across the Arkavathy River to meet the drinking water needs of the city. Sir.K.Seshadri Iyer, the then Dewan of erstwhile Mysore state and the then Chief Engineer of Mysore, M.C.Hutchins, planned to build the scheme called the “Chamarajendra Water Works” to store a three-years' water supply to the city.

The Lake is approachable by road from Bangalore at a distance of 26.5 km to the northwest of the City .






Avifauna

Kingfisher in the Lake areaEven in the deteriorated condition of the lake, birds such as the kingfisher (Halcyon smyrnensis), magpie robin (Copsychus saularis), little egrets, common mynas (Acridotheres tristis), Brahminy kites, black drangos, bulbuls, greater coucals, purple sunbirds, etc., (some are pictured in the gallery.) have been reported in and around the lake periphery. Documented records of sighting of 2000 water birds of 29 species have been reported. The lake is also a great place for the winter migrants. Harriers and Spotted Eagles have been reported from this lake during winter. Bird poaching traps, a common sight, are located and removed from the bed of the lake quite often

Places of interest

The fertile area which encircles the Lake has a number of important institutions such as the Government Aquarium, Horticultural Research Institute, Indo-Danish Poultry and Dairy farms with its livestock breeding and poultry centers which face the Lake, and the famous Nrityagram, the dance village — India's first modern Gurukul (residential school) founded by Odissi danseuse, the late Protima Gauri in 1990.

Ranganathittu-March 2010

RANGANTHITTU-MARCH 2010

I along with fellow Photographer Vishwanath had been to Ranganathittu on 13th March and 14th March 2010 : The team includes me (Sateesh N), Vishwanath, Umesh and Krishna Rao,

I thank Officials from Forest Dept, Mysore, Sri Nandakumar Forester and Boatman Yogesh.

I came to know that Rivertern had laid 3 eggs and yatched on the 13th March as hearing the news i visited the sanctuary on 14th March 2010 Sunday, I got some good pics of Rivertern feeding young one,

Ranganthittu Bird Sanctuary (Kannada: ರಂಗನತಿಟ್ಟು ಪಕ್ಷಿಧಾಮ) is a Bird Sanctuary in the Mandya District of the state of Karnataka in India. It is a very small sanctuary, being only 67 km². in area, and comprises six islets on the banks of the Kaveri River. Ranganthittu is located near the historic town of Srirangapatna.

The islets came into being when a dam across the Kaveri river was built in the 1700s. The ornithologist Dr. Salim Ali observed that the isles formed an important nesting ground for birds, and persuaded the Wodeyar kings of Mysore to declare the area a wildlife sanctuary in 1940.

Flora

Riverine reed beds cover the banks of the islands, while the islands themselves are covered in broadleaf forests, with dominant species being Terminalia arjun (Arjun tree), bamboo groves, and Pandanus trees. Eucalyptus and Acacia trees have also been planted, which might lead to long-term eradication of native species. The endemic and threatened lily Iphigenia mysorensis of the family Colchicaceae grows in the sanctuary.

Fauna

The islands are host to numerous small mammals, including Bonnet Macaque, colonies of Flying Fox and common small mammals like Common Palm Civet and Indian Gray Mongoose and the monitor lizard.

The Mugger Crocodile or Marsh Crocodile is a common inhabitant of the riverine reed beds. Breeding water birds include Painted Stork, Asian Openbill Stork, Common Spoonbill, Woolly-necked Stork, Black-headed Ibis, White Ibis, Lesser Whistling Duck, Indian Shag, Stork-billed Kingfisher and other common birds like egrets, cormorants, Oriental Darter, and herons. The Great Stone Plover, and River Tern also nest here. The park is home to a large flock of Streak-throated Swallows.

Ranthambore National Park


PHOTOGRAPHY WILDLIFE OUTING TO RANTHAMBORE NATIONAL PARK -
FROM 15TH JAN 2010 TO 18TH JAN 2010

THE TEAM

SATISH H
VISHWANATH.S
SATEESH.N
ARJUN HAARITH

We left Jaipur on 15th Jan 2010 by MaruSagar Expresee by 10.20 am and reached Sawai Madhopur by 12-45 afternoon. We had booked the Safari trips through online by http://www.rajasthanwildlife.in/ (for further enquiries clarifications anyone can connect to the website or email to ranthambore@rajasthanwildlife.in.)

First trip in the Afternoon of 15th Jan 2010, We had Alloted Route No. 4 :

This route has beautiful lakes of Ranthambore.

The three big lakes - Padam Talab (meaning Lake), Malik Talab and Raj Bagh are the water bodies providing life to the fauna of the park and to the aquatic vegetation like lotus, lilies and duckweeds. Chambal River in the north, Banas River in the south and around six artificial lakes are some of the other water bodies in the Ranthambore. The national park remains open for tourists, between the months of October and June. Apart from the Royal Bengal Tiger, the park is a haven for large number of other animals and birds, which also fall a prey to Tiger.

They are : Rajbagh Lake.,

Rajbagh is the second largest lake among the three lakes in Ranthambore. Rajbagh Talao has whippings that protract to the bulge of the lake. The water plants in the lake offer the mud deer with indolence to tickle on. Tigers can rarely be seen near Rajbagh Talao.

Padam Talao :is is the largest of the lakes present in the park. The famous and beautiful Jogi Mahal is located at the very edge of this lake. When in season, the water lilies that give the lake it's name, can be seen in plenty. In the early hours of the morning and just before sunset, animals can be seen in large numbers on the lake side. It is in the shallow waters of this lake that the famous "lake hunters" of Ranthambore operate, the most legendary of which was the tiger, Genghis. It is also along this lake's edges that the rare sighting of the chinkara is most probable

Mallik Talao

The Safari on Route no.3 was worth that day, as we took pictures of Sambhars , treepies , Bar headed geese etc., with some landscapes too. According to me route 3 is one of the best routes in the park.

In the Rajbagh Lake we shot some pics of Sambar and some species of Birds and then moved towards Mallik Talau here we captured Bar Headed Goose and Brahmini Ducks, Hoopoe,and friendly bird like Treepie's

16th Jan 2010- Day 2 (Morning Trip No-2) : Alloted Route no 4 Guide:

We found Chitals & Sambars. After shooting pictures of the sighted some species of birds, we had to returned back empty handed (I mean not much of shooting the pics)

Day 2 (Evening Trip No-3) : Alloted Route No 4: Guide:

In the afternoon, it was lucky. we were shooting some birds like brahmni ducks, cormonant, and Sambars near Mallik talao in route 4, suddenly a gypsy,far away place gave us a signal, our gypsy driver went there in a moment. And we were amazed to witness a royal tigress sitting in a bush. It was T-17. After 30 mins, it came out of the bush and followed the path along with the gypsies.

After a while the tigress waited patiently to hunt a sambar,nearly for 15-20 mts, but at certain point of time an alarm call was heard and sambars took to their heels. After the majesticanimal's sighting we returned back.

Day 3 (Morning Trip No.4) Alloted Route No. 2: Guide :Mr. Salim Ali.: As soon as we entered the Entry Gate, a gigantic Nilgai was in the road, we had to remove the camera, till then it was on the road, we shoot some pics of nilgai and moved forward in search of sigthing, after a while, suddenly a male tiger came out of the bush. It was T-23 male.

Day 3 (Evening Trip No. 5) Alloted Route No. 1

The Route was backside of the Fort Area, where we found nothing but Wild Boars and Languors

Day 4 (Morning Trip No. 6) Alloted Route No. 5

This was the second last safari of our trip. It was very cold in the morning. It was a fog hit day. We got up the gypsy and went inside the forest, we heard alarm calls given by Chitals and Langurs, suddenly the beautiful queen T-17 appeared on the road. We went through the mist under a very less viewing distance due to the mist. The entire forest area was covered under the clouds when we went up hill atop. After a Break near Forest Guards Room and continued the safari... After that we drove further, went up the hill and our gypsy got struck on hill for few minutes, later our Driver Bhaiyya managed and we came back we had a nice safari and took few landscape pictures including the Human Friendly TREEPIE Bird. after lunch in our hotel we had a nice sightings of birds including Kingfisher, Hoopoe,Red Vented Bulbul, Spotted Owlet etc we had a nice afternoon after lunch

Day 4 ( Evening Trip No. 7) Alloted Route No 4 :

It is a highlight to see the Tigers in their natural habitat and multiple safari's might be necessary.

Ranthambore National Park is one of the top places to see a tiger in its natural environment in India. The usual way of spotting a tiger is to take a jeep safari though the park. However, lately visitors haven't had to go looking for tigers in Ranthambore. They've been venturing so close to the edge of the park that guests have been able to see them from their hotels.

This is taken to be a good sign in terms of the tiger population at the park as tigers are territorial, and apparently venture out of the core area in search of space and prey.

As a Gist of our Tour We had sighted following gigantic animal of Ranthombore and Various Species of Birds

15.01.10 – Route # 3
16.01.10 – Route # 4 (sighted T17 & T 28)
17.01.10 – Route # 2 (Sighter T23 & T13)
17.01.10 – Route # 1 (did not sight Tigers)
18.01.10 – Route # 5 (sighted T17 again)
18.01.10 – Route # 4 (sighted again T17)

In route # 3, you see Padam Lake, Rajbagh & Malik Lake

BIRDS SIGHTED IN RATHAMBORE

BAR HEADED GHEESE, TREEPIE, PEACOCK, BABLERS, BRAHMINY DUCKS,. PIN TAILED DUCK, FLY CATCHER, DARTER, RED WATTLED LAPWING, BLACK WINGED STILT, GOLDEN BACKED WOODPECKER, PIED KINGFISHER, WHITE BREASTED KINGFISHER, BAY BACKED SHRIKE, SOUTHERN GREY SHRIKE, BLACK SHOULDERED KITE, PATRIDGE, RED WENTED BUL BUL, KING VULTURE, HOOPOE, PURPLE SUNBIRD, SPOTTED OWLET, SPOTTED DOVE, JUNGLE WARBLER, ASHY PRENIA, PLUM HEADED PARAKEET, ROSE RINGED PARAKEET, ALEXANDRINE PARAKEET, CREASTED SERPENT EAGLE, BLUE ROCK PIGEON, GREEN BEA EATER, BRAHMINY MYNA, BANK MYNA, MAGPIE ROBIN, COMMON MYNA, COUCAL, DRANGO, BUSHCHAT, COCKOO, WHITE IBIS, PAINTED SPURFOWL,SPOTTED DOVE, EURASIAN COLLARED DOVE, SANDPIPERS, REDSHANK, GREEN SHANK, BLACK WINGED KITE, SHIKRA, CORMORANT, GREY HERON, POND HERON, GREY WAGTAIL & BARN SWALLOW.

We stayed at “ TIGER LODGE AND RESTAURANT “
owner by Mr. Sushil Singh Chauhan (Bhaiya) .
His contacts are : 00917462-222212 / 09414307921
E-Mail id:sushilswm@yahoo.co.in

Full Information about Ranthtamobe National Park (RNP)

Location: East Rajasthan, 11km away from Sawai MadhopurClothing : Summer : light tropical :Location: East Rajasthan, 11km away from Sawai MadhopurClothing : Summer : light tropical :

Climate: Summer : (42oc max and 22oc min),

Winter: (20oc max and 11oc min)
Rainfall : 68 cms
Winter : Light wollen

Ranthambore National Park (STD Code 07462)1955 as a sanctuary, 1973 as a tiger reserve, Area : 400 sq km approx./ 39,200 hectares.

Established :

1981 as a national park.Park Safari Timings in Ranthambhore

National Park:Months Morning Afternoon

October-March 0600-0900 21500-1800hrs
April-June 0630-0930 1530-1800 hrs

Access : Fly toJaipur (the closest airport) and drive to Ranthambore (165 kms) By train :

Ranthambore National Park is approx. 12 km from the Sawaimadhopur Railway station, that lies on the Delhi to Mumbai trunk route.

Languages: Hindi, Rajasthani and English

Best Time to visit: October to March

Major Attractions: Ranthambhore National Park, Ranthambhore Fort, Raj

Bagh Talab, Jogi Mahal, Padam Talab, Malik Talab, Jain Temples, etc

Description:

RANTHAMBORE NATIONAL PARK : is one of the prime examples of Project Tiger’s conservation efforts in Rajasthan. The forests around the Ranthambore Fort were once, the private hunting grounds of the Maharajas of Jaipur. The desire to preserve the game in these forests for sport, was responsible for their conservation, and subsequent rescue by Project Tiger.The Park sprawls over an estimated area of 400 sq kms. Steep crags embrace a network of lakes and rivers, and a top one of these hills, is the impressive Ranthambore Fort, built in the 10th century. The terrain fluctuates between impregnable forests and open bushland. The forest is the typically dry deciduous type, with dhok, being the most prominent tree. The entry point to the Park, goes straight to the foot of the fort and the forest rest house, Jogi Mahal. The latter boasts of the second-largest banyan tree in India. The Padam Talab, the Raj Bagh Talab and the Malik Talab are some of the lakes in the area, that attract the tiger population. They have been spotted at the edges of these lakes, and Jogi Mahal itself. Old crumbling walls, ruined pavilions, wells, and other ancient structures stand witness to the region's glorious past. The entire forest is peppered with the battlements and spillovers of the Ranthambore Fort - tigers are said to frequent these ruins, too. As a result of stringent efforts in conservation, tigers, the prime assets of the Park, have become more and more active during the day. More than in any other park or sanctuary in India, tigers are easily spotted here in daylight. They can be seen lolling around lazily in the sun, or feverishly hunting down Sambar around the lakes.

Mammals:

Hanuman Langur, Sloth Bear, Common Palm Civet,Ruddy Mongoose, Caracal, Fishing Cat,Wild Boar Nilgai Indian porcupine,Golden Jackal Ratel Small Indian Mongoose, Striped Hyena, Jungle Cat, Leopard,Chital, Indian Gazelle Indian Hare,Bengal Fox, Small Indian Civet ,Indian Grey Mongoose, Leopard Cat, Wild Cat, Tiger,Sambar, Northern Palm Squirrel

Tariff Per Seat in Indian Rupees.

Park Visit Charges For Canter (Diesel)

Indian - 334.00
Indian Student - 313.00
Non-Indian - 513.00

Park Visit Charges For Gypsy
Indian - 429.00
Indian Student - 408.00
Non-Indian - 608.00

Park Visit Charges For Canter (Petrol)

Indian - 364.00
Indian Student - 344.00
Non-Indian - 544.00

In the afternoon, This is also one of the most beautiful routes of Ranthambhore. Before the Forest Check Point enroute to safari, we found plumhead parakeets, While driving, the driver noticed few pug marks. We waited for a while and again T-17 appeared. On the D-Day of our Safari (I mean the last trip), it was T-17 gave darshan and walked besides our Gypsy and then took a turn and went towards other area not belonging to T-17. That was an amazing experience, The Sighting and Lighting for our Photographs was one of the best.

ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆ

Mt. Kailash Manasarovar Holy Yatra

ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ೨೦೦೮ನೇ ಸಾಲಿನ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಅನುಭವ.

Where the Heaven meets the Earth

The trip of a lifetime...or many lifetimes -An Ultimate & A Blissful Yatra

"Conventional wisdom says a single circuit of Mt. Kailash wipes out the sins of a lifetime, 108 parikramas guarantees enlighttenment. A ritual bath in the sacred Manasa Sarovar lake will deliver a pilgrim to Brahma's paradise and a drop drink of its water relinquishes the sins of hundred lifetimes."

"There are no mountains like the Himalaya, for in them are Kailash and Mansarovar. As the dew is dried up by the morning Sun, so are the sins of mankind dried up by the sight of the Himalaya." -Skanda Puran

ಜೀವನದ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಅಂದರೆ ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.ಈ ಯಾತ್ರೆಯ ಅನುಭವ ಅವರ್ಣನೀಯ.ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರು ಅನುಭವಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಬಗೆ ಬಗೆಯ ವಿಚಾರಗಳು ಈ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿವೆ.ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರದ ವರ್ಣನೆ ಮತ್ತು ಹಿರಿಮೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿಯೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರವು ಚೀನಾ ದೇಶದ ಟಿಬೆಟ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಯಾತ್ರೆಯು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದವರಿಗೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರ ಅಂದರೆ ಭೂಮಿ ಜಲ ಅಗ್ನಿಗಳ ಉಪಯೋಗದಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಪಾವಿತ್ಯ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಉನ್ನತಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ ಘಟನೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯಬಲ್ಲದು. ಮಾನಸ ಸರೋವರವು ಅತಿ ಪವಿತ್ರವಾದದ್ದು. ಇದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ನಿಮಾಣವಾದ್ದರಿಂದ ಸಕಲ ವೇದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸಾರವೂ ಈ ಮಾನಸ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿ ಸಕಲ ಪಾಪಗಳೂ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುವುದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸರೋವರದ ಪರಿಸರವು ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಆನಂದದ ಅನುಭೂತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಹಾಗೂ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತ ಒಂದೇ ತಾಣದಲ್ಲಿದ್ದು ಕೇವಲ ೩೦ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮಾನಸ ಸರೋವರದಿಂದ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದ ದೃಶ್ಯ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಿಸಲಸಾಧ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರ್ಣನೀಯ.

ಮಾನಸ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ,ಪೂಜಾ ಕೈಂಕರ್ಯ,ತರ್ಪಣದ ನಂತರ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದ ಪರಿಕ್ರಮ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತವು ಪಾರ್ವತಿ ಪರಮೇಶ್ವರರ ವಾಸ ಸ್ಥಾನ ಶಿವಶಕ್ತಿಯ ಸಂಗಮ ಹಾಗಾಗಿ ಜೀವಾತ್ಮ-ಪರಮಾತ್ಮರ ಐಕ್ಯಸ್ಥಾನ.

ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರದ ಯಾತ್ರೆಯು ಯಾವುದೇ ದುರ್ಗಮ ತಾಣಗಳ ಸಾಹಸ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯೇನಲ್ಲ. ಅಸಾಧಾರಣ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ನಮಗರಿವಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಬಂದೊದಗುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನಮಗೆ ಶಕ್ತವಾದಷ್ಟು ಪರಿಕರಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಅಥವಾ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದುವರೆಯಲು ತಯಾರಿರಬೇಕು. ಎಲ್ಲರ ಅನುಭವದ ಪ್ರಕಾರ ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರ.ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಿರಲೀ, ನಿರೀಶ್ವರವಾದಿಯಾಗಿರಲಿ. ಯಾತ್ರಿಕನು ತನಗೆ ತಿಳಿದೋ ತಿಳಿಯದೆಯೋ ಒಂದು ದೈವೀಶಕ್ತಿ ಅಜ್ಞಾತ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಚಿತ್ತ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳದೇ ಹಿಮಾಲಯದಿಂದ ಅನತಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಹಿರಿಮೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ವೈಭವದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಟಿಬೆಟ್ ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಚುಂಬಿಸುವಂತೆ ಸದಾ ಹಿಮಾಚ್ಛಾದ್ರಿತವಾಗಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಾಗಿ ವಿಜೃಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೊದಲನೆಯದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾರ್ಗ ದೆಹಲಿ-ಆಲ್ಮೋರ ಮೂಲಕ ಹಿಮಾಲಯವನ್ನು ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಕಾಳೀ ನದಿಯಂಚಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯವನ್ನು ದಾಟಿ ಟಿಬೆಟ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ ಪುನಃ ಅದೇ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಿಂತಿರುಗುವುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಕಾಲಾವಕಾಶ ೩೦ ದಿನಗಳು. ಇದಕ್ಕೆ ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚ ಸುಮಾರು ೬೦,೦೦೦ ದಿಂದ ೭೦,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿಗಳು.ಎರಡನೇ ಮಾರ್ಗ ನೇಪಾಳದ ಕಠ್ಮಂಡುವಿನಿಂದ ಖಾಸಗಿ ಯಾತ್ರೆ ವಿಮಾನ ಹಾಗೂ ಬಸ್ ಮೂಲಕ ಕಠ್ಮಂಡು ಹಾಗೂ ಚೀನಾದ ಗಡಿಭಾಗವಾದ ನ್ಯಾಲಮ್ ನಿಂದ ಜಾಂಗ್ಮೂ ಮೂಲಕ ಲ್ಯಾಂಡ್ ರೋವರ್ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನಸ ಸರೋವರದ ದಡದವರೆಗೆ (೧೨೦೦ ಕಿಮಾ) ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ ನಂತರ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದ ಪರಿಕ್ರಮ (ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ) ಒಟ್ಟು ೬೦ ಕಿಮೀ ನಡಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಒಟ್ಟು ೨೦,೦೦೦ ಅಡಿಗಳ ಎತ್ತರದಿಂದ ಹಾದು ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ನಂತರ ಬಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಹಿಂತಿರುಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಕಾಲಾವಕಾಶ ೧೬ ದಿನಗಳು (ವಿಮಾನಯಾನ ಮೂಲಕ) ೧೮-೨೦ ದಿನಗಳು (ವಿಮಾನಯಾನ-ರೈಲು ಮುಖಾಂತರ)ಇದಕ್ಕೆ ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚ ಸುಮಾರು ೮೦,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿಗಳು.

ಮಾನಸಸರೋವರ

ಮಾನಸರೋವರ ಟಿಬೆಟ್ ನ ಲ್ಹಾಸಾ ದಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೦೦೦ ಕಿ.ಮೀ.ದೂರದಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಿಹಿನೀರ ಸರೋವರ. ಮಾನಸಸರೋವರದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ರಾಕ್ಷಸತಾಲ್ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಸರಸ್ಸು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತಗಳಿವೆ.

ಮಾನಸಸರೋವರವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ೪೫೫೬ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರಸ್ಸು. ಮಾನಸಸರೋವರದ ಆಕಾರ ಸರಿಸುಮಾರು ವರ್ತುಲ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾನಸಸರೋವರವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಸಿಂಧೂನದಿ, ಸಟ್ಲೆಜ್ ನದಿ, ಕರ್ನಾಲಿ ನದಿ ಮತ್ತು ಯಾರ್ಲುಂಗ್ ತ್ಸಾಂಗ್ಪೋ ನದಿ (ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿ)ಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮಾನಸಸರೋವರದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತವೆ.

ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವಮಾನಸಸರೋವರ ಮತ್ತು ಕೈಲಾಸಪರ್ವತಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿವೆ. ಭಾರತ, ಟಿಬೆಟ್ ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯ ದೇಶಗಳಿಂದ ಸಹಸ್ರಾರು ಜನರು ಈ ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವರು. ಮಾನಸಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಸರಸ್ಸಿನ ಜಲವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ ದೊರೆಯುವುದೆಂದು ಶ್ರದ್ಧಾಳುಗಳ ನಂಬಿಕೆ.ಭಾರತ ಸರಕಾರದ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸರಸ್ಸು ಮೊದಲಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಮಾನಸಸರೋವರವೆಂಬ ಹೆಸರು ಈ ಸರಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿ ದಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವರೆಂಬುದು ಇನ್ನೊಂದು ನಂಬಿಕೆ. ಬೌದ್ಧಧರ್ಮೀಯರಿಗೂ ಈ ಸ್ಥಾನ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ. ರಾಣಿ ಮಾಯಾ ಬುದ್ಧನನ್ನು ಅನವತಪ್ತ ಅಥವಾ ಅನತೊತ್ತ ಎಂದು ಬೌದ್ಧರಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದಳೆಂದು ಒಂದು ನಂಬಿಕೆ.ಈ ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬೌದ್ಧವಿಹಾರಗಳಿವೆ.

ಕೈಲಾಸಪರ್ವತಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತವು ಟಿಬೆಟ್ ನ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಗಾಂಗ್ ಡೈಸ್ ಸರಣಿಯ ಒಂದು ಶಿಖರ.ಈ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶವು ಏಷ್ಯಾದ ಹಲವು ಮಹಾನದಿಗಳಿಗೆ ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಸಿಂಧೂ ನದಿ, ಸಟ್ಲೆಜ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಈ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಉಗಮಿಸುತ್ತವೆ. ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವು ಹಿಂದೂ, ಬೌದ್ಧ, ಜೈನ ಮತ್ತು ಬಾನ್ ಧರ್ಮೀಯರಿಗೆ ಪವಿತ್ರ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವು ಪರಶಿವನ ನೆಲೆ. ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವು ಟಿಬೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾನಸಸರೋವರ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸ್ ತಾಲ್ ಗಳ ಮಗ್ಗುಲಲ್ಲಿದೆ.

ಕೈಲಾಸಪರ್ವತದ ಆರೋಹಣವನ್ನು ಮಾಡಿದುದರ ಬಗೆಗೆ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲ.ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮೀಯರು ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವನ್ನು ಅತಿ ಪವಿತ್ರ ತಾಣವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರಲು ಯಾರಿಗೂ ಅನುಮತಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.ಹೀಗಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಖರಗಳ ಪೈಕಿ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವೊಂದು ಮಾತ್ರ ಆರೋಹಿಸಲ್ಪಡದೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಶಿಖರವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ೨೧,೭೭೮ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ

ಹೆಸರುಗಳು
ಕೈಲಾಸ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಫಟಿಕ ಎಂಬ ಅರ್ಥವು ಇದೆ. ಟಿಬೆಟನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪರ್ವತದ ಹೆಸರು ಗಾಂಗ್ಸ್ ರಿನ್-ಪೋ-ಚೆ. ಇದರ ಅರ್ಥವು "ಹಿಮದ ರತ್ನ" ವೆಂದಾಗುವುದು. ಇನ್ನೊದು ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರು ಟಿಸೆ. ಜೈನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವನ್ನು ಅಷ್ಟಪಾದ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲ
ಕೈಲಾಸಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಪಾರ್ವತಿ ಮತ್ತು ಪುತ್ರರಾದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ಮತ್ತು ಗಣೇಶರೊಂದಿಗೆ ಪರಶಿವ.

ಹಿಂದೂಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಪರಶಿವನು ಕೈಲಾಸಪರ್ವತದ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಹಿಮವಂತನ ಪುತ್ರಿ ಪಾರ್ವತಿಯೊಂದಿಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವನು. ಶಿವನು ಇಲ್ಲಿ ಸದಾ ಧ್ಯಾನಮಗ್ನನಾಗಿರುತ್ತನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಧನಾಧಿಪತಿ ಕುಬೇರನ ನೆಲೆಯು ಸಹ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತದ ಸನಿಹದಲ್ಲಿಯೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಹಿಂದೂಧರ್ಮದ ಅನೇಕ ಶಾಖೆಗಳು ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವನ್ನು ಸ್ವರ್ಗ, ಆತ್ಮದ ಅಂತಿಮ ನೆಲೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಪರಮೋನ್ನತ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಷ್ಣುಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವು ಜಗತ್ತಿನ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳು ಸ್ಪಟಿಕ, ಪದ್ಮರಾಗ, ಸ್ವರ್ಣ ಮತ್ತು ನೀಲವೈಢೂರ್ಯದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವು ಜಗತ್ತಿನ ಆಧಾರಸ್ಥಂಭ. ಅದರ ಎತ್ತರ ೮೪೦೦೦ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು. ಅದು ವಿಶ್ವಮಂಡಲದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು ಪದ್ಮಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿರುವ ಆರು ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಕೈಲಾಸಪರ್ವತದಿಂದ ಹೊರಹರಿಯುವ ನಾಲ್ಕು ನದಿಗಳು ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿವೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತಿ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರೆದು ಮಾಡಿರುವ ದೇವಾಲಯವೆಂದರೆ ಎಲ್ಲೋರಾದ ಕೈಲಾಸ ದೇಗುಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವೇ ಸ್ಫೂರ್ತಿ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅನೇಕ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಶಿವಪಾರ್ವತಿಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಘಟನಾವಳಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ರಾವಣನು ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವನ್ನು ಬುಡಸಮೇತ ಕೀಳಲು ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಒಂದು.

ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತ

ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೌದ್ಧರು ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವು ಪರಮೋನ್ನತ ಆತ್ಮಾನಂದವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಡೆಮ್ ಚೋಕ್ ಬುದ್ಧನ (ಡೆಮ್ ಚೋಗ್ ಮತ್ತು ಚಕ್ರಸಂವರ ಎಂಬ ಇತರ ಹೆಸರುಗಳು ಈತನಿಗೆ) ನೆಲೆಯೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಮುಂದಾಳಾಗಿದ್ದ ಮಿಲರೇಪನು ಬಾನ್ ಧರ್ಮದ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ನಾರೋ-ಬೊಂಚುಂಗ್ ನಿಗೆ ಸವಾಲೆಸೆಯಲು ಟಿಬೆಟ್ ಗೆ ಆಗಮಿಸಿದನು. ಈರ್ವರ ಮಧ್ಯೆ ಮಾಯಮಂತ್ರಗಳ ತೀವ್ರ ಕದನ ನಡೆದು ಯಾರೂ ಜಯ ಸಾಧಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.ಕೊನೆಗೆ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಕೈಲಾಸಪರ್ವತದ ಶಿಖರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ತಲುಪುವರೋ ಅವರೇ ವಿಜಯಿಯಾಗುವರೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ನಾರೋ-ಬೊಂಚುಂಗ್ ಮಾಯಾಪಾತ್ರೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಶಿಖರದತ್ತ ಧಾವಿಸತೊಡಗಿದರೆ ಮಿಲರೇಪನು ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಧ್ಯಾನಮಗ್ನನಾದನು. ಆದರೆ ನಾರೋ-ಬೊಂಚುಂಗ್ ಇನ್ನೇನು ಶಿಖರವನ್ನು ಮುಟ್ಟಬೇಕೆನ್ನುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮಿಲರೇಪನು ಎದ್ದು ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳ ಮೇಲೇರಿ ಶಿಖರವನ್ನು ಮೊದಲು ತಲುಪಿ ಸ್ಫರ್ದೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಿಯಾದನು. ಈತನಿಂದ ಟಿಬೆಟ್ ಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವು ಆಗಮಿಸಿತೆಂದು ನಂಬಿಕೆ. ( ಸೂಚನೆ : ಟಿಬೆಟ್ ಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮವನ್ನು ತಂದವನು ಮಲಿರೇಪನೋ ಅಥವಾ ಪದ್ಮಸಂಭವನೋ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗೊಂದಲವಿರುವುದು.)

ಜೈನಧರ್ಮದಲ್ಲಿ

ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವನ್ನು ಅಷ್ಟಪಾದವೆಂದು ಕರೆಯುವ ಜೈನರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮದ ಮೂಲಪುರುಷ ಋಷಭದೇವನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಣ ಹೊಂದಿದನೆಂದು ನಂಬುವರು.

ಬಾನ್ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ

ಟಿಬೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನದಾದ ಬಾನ್ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತು ಅಂತಸ್ತಿನ ಸ್ವಸ್ತಿಕ ಪರ್ವತವು ವಿಶ್ವದ ಸರ್ವ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ನೆಲೆ.

ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ

ಸಹಸ್ರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆದು ಬಂದಿರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಕರು ಕೈಲಾಸಪರ್ವತಕ್ಕೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವರು. ಹಲವು ಧರ್ಮದ ಶ್ರದ್ಧಾಳುಗಳು ಕೈಲಾಸಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುಬರುವುದು ಒಂದು ಪಾವನ ಕಾಯಕವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧರು ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ ಸುತ್ತು ಬಂದರೆ ಜೈನರು ಮತ್ತು ಬಾನ್ ಧರ್ಮೀಯರು ಕೈಲಾಸಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ ಸುತ್ತು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಪರ್ವತವನ್ನು ಒಂದು ಬಾರಿ ಸುತ್ತಿಬರಬೇಕಾದರೆ ೫೨ ಕಿ.ಮೀ. ಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದದ ದಾರಿಯನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಬೇಕಾಗುವುದು.

ಕೆಲವು ಯಾತ್ರಿಕರು ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವನ್ನು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಬರಬೇಕೆಂದು ನಂಬುವರು.ಆದರೆ ಒರಟು ಮೇಲ್ಮೈ, ಉನ್ನತಪ್ರದೇಶದಲ್ಲುಂಟಾಗುವ ಅಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕೂಲ ವಾತಾವರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದು ಕಠಿಣಸಾಧ್ಯ ಮತ್ತು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವರು ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸುವರು. ಕೆಲವು ಭಕ್ತರು ಇಡೀ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಅಂಗಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಸಹ ಮಾಡುವರು. ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆಗೊಮ್ಮೆ ಭಕ್ತರು ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ದೀರ್ಘದಂಡ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿ ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬೆರಳಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಿ ನಂತರ ಮಂಡಿಯೂರಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಮುಂದೆ ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಮಂಡಿಯ ಮೇಲೆ ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸಿದ್ದ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತೆವಳುವರು.ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಅಂಗಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯ ಮೂಲಕ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವನ್ನು ಒಂದು ಬಾರಿ ಸುತ್ತಿಬರಲು ಕನಿಷ್ಟ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳು ತಗಲುತ್ತವೆಯಲ್ಲದೆ ಅತಿ ತೀವ್ರವಾದ ದೈಹಿಕ ದಂಡನೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವು ಟಿಬೆಟ್ ನ ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದುರ್ಗಮ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿದೆ. ಈಚೆಗೆ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಕೆಲವು ಕನಿಷ್ಠ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸಾಗಿವೆ. ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಕಾಲು ಸೋಕಿಸುವುದು ಅತಿ ಘೋರ ಪಾಪದ ಕಾರ್ಯ.ಇದನ್ನು ಮೀರಿ ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರಲು ಹೊರಟವರು ಪ್ರಾಣಕಳೆದುಕೊಂಡರೆಂದು ಜನರ ಹೇಳಿಕೆ

೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಚೀನೀಯರಿಂದ ಟಿಬೆಟ್ ನ ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಭಾರತ-ಚೀನಾಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಘರ್ಷಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ೧೯೫೯ ರಿಂದ ೧೯೮೦ ರ ವರೆಗೆ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತದ ಯಾತ್ರೆ ನಿಂತುಹೋಗಿತ್ತು. ೧೯೮೦ರ ನಂತರ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಭಾರತದಿಂದ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತಕ್ಕೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ನಿಗದಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಪರವಾನಿಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಯಾತ್ರೆಯು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಸರಕಾರಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನದಡಿ ನಡೆಯುವುದು.ಭಾರತೀಯರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಕುಮಾವ್ ಹಿಮಾಲಯವನ್ನು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದಾಟಿ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪುವರು.ಈ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯು ಅತಿ ದೀರ್ಘದಾರಿಯದು ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕೂಡ. ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗಗಳೆಂದರೆ ಕಾಠ್ಮಂಡುವಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಲ್ಹಾಸಾದಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲಿನ ಪಯಣ.ಕಾಠ್ಮಂಡು ಮತ್ತು ಲ್ಹಾಸಾಗಳನ್ನು ಭಾರತದಿಂದ ವಿಮಾನಯಾನದ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬಹುದು.

ಪವಿತ್ರ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಮಾಡಬಹುದು. ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯು ೧೫೦೦೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಮುಂದೆ ೧೯೦೦೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಡೋಲ್ಮಾ ಪಾಸ್ ಅನ್ನು ದಾಟಬೇಕಾಗುವುದು. ಇದು ಒಟ್ಟು ಮೂರು ದಿನಗಳ ಹಾದಿ








Mount Kailash Elevation : 6,638 m (21,778 ft)
Location : China (Tibet)
Range : Trans-Himalayas
Prominence : 1,319 m
Coordinates : 31°04′00″N, 81°18′45″E

Mount Kailash is a peak in the Gangdisê mountains which is part of the Himalayas in Tibet, the source of some of the longest rivers in Asia—the Indus River, the Sutlej River, a tributary of the Indus River, and the Brahmaputra River—and is considered as a sacred place in four religions—Hinduism, Buddhism, Jainism and Bön faith. In Hindu religion, it is considered to be the abode of Lord Shiva. The mountain lies near Lake Manasarowar and Lake Rakshastal in Tibet.

There have been no recorded attempts to climb Mount Kailash; it is considered off limits to climbers in deference to Buddhist and Hindu beliefs. It is the most significant peak in the world that has not seen any known climbing attempts.The word Kailāśā means "crystal" in Sanskrit. The Tibetan name for the mountain is Gangs Rin-po-che, meaning "precious jewel of snows". Another local name for the mountain is Tisé Mountain. In the Jain tradition, the mountain is referred to as Ashtapada.

Religious significance : In Hinduism
According to Hinduism, Shiva, the destroyer of evil and sorrow, resides at the summit of a legendary mountain named Kailāśā, where he sits in a state of perpetual meditation along with his wife Pārvatī, the daughter of Himalaya. Kubera, the god of wealth was also said to have his abode on or near the mountain.

This Kailāśā is regarded in many sects of Hinduism as paradise, the ultimate destination of souls and the spiritual center of the world. Some traditions also aver that the mountain is Shiva's linga and Lake Manasarowar below is the yoni of His consort. According to one description in the Vishnu Purana, Mount Kailash is the center of the world, its four faces are made of crystal, ruby, gold, and lapis lazuli. It is the pillar of the world; is 84,000 leagues high; is the center of the world mandala; and is located at the heart of six mountain ranges symbolizing a lotus. The four rivers flowing from Kailash then flow to the four quarters of the world and divide the world into four regions.

The largest and most important rock-cut temple, Kailash Temple at Ellora,Maharashtra is named after Mount Kailash. Many of its sculptures and reliefs depict episodes relating to Shiva and Parvati, including the demon Ravana's attempt to dislodge them by shaking Mount Kailash.